وقتی یک سازمان یا شرکت تصمیم میگیرد برای توسعه نرمافزار با یک شرکت تولید نرمافزار همکاری کند، معمولاً مواردی مانند ظاهر سیستم، امکانات، قیمت پروژه و زمان تحویل را بررسی میکند. اما یکی از مهمترین بخشهای پروژه، بخشی است که کارفرما هرگز آن را نمیبیند: کیفیت کدنویسی و معماری نرمافزار.
در واقع، همانطور که استحکام یک ساختمان به اسکلت آن وابسته است، دوام و قابلیت توسعه یک نرمافزار نیز به کیفیت کدها و معماری آن بستگی دارد.
کارفرما ظاهر نرمافزار را میبیند، اما آینده پروژه در کدها ساخته میشود
بسیاری از نرمافزارها در ماههای اول عملکرد قابل قبولی دارند، اما با گذشت زمان و افزایش نیازهای سازمان، مشکلات واقعی نمایان میشوند:
- اضافه کردن امکانات جدید بسیار زمانبر میشود.
- هر تغییر کوچک باعث ایجاد خطا در بخشهای دیگر سیستم میشود.
- سرعت نرمافزار کاهش پیدا میکند.
- هزینه نگهداری سال به سال افزایش مییابد.
- توسعهدهندگان جدید قادر به ادامه کار نیستند.
- سازمان عملاً در یک بنبست فنی گرفتار میشود.
ریشه بسیاری از این مشکلات، کیفیت پایین کدنویسی و طراحی اولیه سیستم است.
کلین کد (Clean Code) فقط یک شعار نیست
کدهای نرمافزار باید به گونهای نوشته شوند که:
- خوانا باشند.
- قابل نگهداری باشند.
- توسعه آنها در آینده ساده باشد.
- وابستگیهای غیرضروری ایجاد نکنند.
- از پیچیدگیهای اضافی جلوگیری شود.
- خطاها سریعتر شناسایی شوند.
کد تمیز یا Clean Code باعث میشود یک نرمافزار حتی پس از سالها همچنان قابل توسعه باقی بماند.
معماری مناسب، آینده نرمافزار را تضمین میکند
بسیاری از پروژهها در ابتدا کوچک هستند اما به مرور رشد میکنند. نرمافزاری که معماری مناسبی نداشته باشد، با هر توسعه جدید پیچیدهتر و شکنندهتر میشود.
به همین دلیل استفاده از معماریهای استاندارد و الگوهای طراحی (Design Patterns) اهمیت بسیار زیادی دارد.
استفاده صحیح از الگوهایی مانند:
- Repository Pattern
- Unit Of Work
- Dependency Injection
- CQRS
- Domain Driven Design
- Clean Architecture
- Event Driven Architecture
باعث میشود سیستم در آینده قابلیت توسعه، نگهداری و مقیاسپذیری خود را حفظ کند.
ارزانترین پروژه، گرانترین هزینه را در آینده ایجاد میکند
بسیاری از سازمانها هنگام انتخاب پیمانکار نرمافزار، تنها قیمت اولیه را مقایسه میکنند؛ در حالی که هزینه واقعی یک نرمافزار در طول سالهای بهرهبرداری مشخص میشود.
گاهی بازنویسی یک نرمافزار ضعیف چندین برابر هزینه اولیه پروژه خرج برمیدارد.
به همین دلیل، مدیران فناوری اطلاعات و مدیران ارشد سازمانها معمولاً بیش از قیمت، به کیفیت معماری و تجربه تیم توسعه اهمیت میدهند.
بهینهسازی و Performance موضوعی فراتر از سرعت اولیه است
یک نرمافزار سازمانی باید بتواند سالها با حجم بالای اطلاعات و کاربران متعدد کار کند.
بهینهسازی در سطوح مختلف اهمیت دارد:
- طراحی بانک اطلاعاتی
- بهینهسازی Queryها
- مدیریت Cache
- معماری سرویسها
- مدیریت Threadها
- کاهش مصرف منابع
- جلوگیری از Bottleneckها
- طراحی مقیاسپذیر
نرمافزاری که امروز سریع است اما با افزایش دادهها کند میشود، از ابتدا به درستی طراحی نشده است.
کدهای نرمافزار سرمایه نامرئی سازمان هستند
کارفرما صفحات نرمافزار را مشاهده میکند، اما هزاران یا میلیونها خط کدی که پشت آن قرار دارند دیده نمیشوند.
همانطور که کیفیت سیمکشی یک ساختمان از بیرون قابل مشاهده نیست اما امنیت و عمر ساختمان به آن وابسته است، کیفیت کدنویسی نیز تعیین میکند که نرمافزار چند سال قابل استفاده و توسعه خواهد بود.
به همین دلیل انتخاب شرکت تولید نرمافزار صرفاً انتخاب یک مجری نیست؛ بلکه انتخاب شریک فناوری بلندمدت سازمان است.
چرا بسیاری از مشتریان رادنت بیش از ۷ سال همکاری خود را ادامه دادهاند؟
در شرکت فناوری اطلاعات رادنت، توسعه نرمافزار تنها به تولید چند فرم و گزارش محدود نمیشود.
تیم فنی رادنت در پروژههای سازمانی خود بر اصول زیر تمرکز ویژه دارد:
- استفاده از معماریهای استاندارد و مدرن
- رعایت اصول Clean Code
- طراحی توسعهپذیر برای نیازهای آینده
- استفاده از Design Patternهای استاندارد
- بهینهسازی Performance و بانک اطلاعاتی
- مستندسازی مناسب
- قابلیت نگهداری بلندمدت
- کاهش Technical Debt
- توسعه تدریجی و پایدار
نتیجه این رویکرد، شکلگیری نرمافزارهای سازمانی بزرگی بوده است که بیش از هفت سال است به صورت مستمر توسعه یافتهاند و همچنان برای افزودن قابلیتهای جدید، ارتقا و توسعههای گسترده توسط مشتریان تمدید میشوند.
این استمرار همکاری، مهمترین شاخص کیفیت یک محصول نرمافزاری است.
جمعبندی
نرمافزار یک هزینه کوتاهمدت نیست؛ بلکه سرمایهای است که سالها در قلب فرآیندهای سازمان فعالیت میکند.
ظاهر نرمافزار را همه میبینند، اما کیفیت واقعی آن در میلیونها خط کدی نهفته است که آینده کسبوکار شما را شکل میدهند.
بنابراین هنگام انتخاب شرکت تولید نرمافزار، تنها به امکانات و قیمت اولیه توجه نکنید؛ کیفیت معماری، تجربه تیم فنی و توانایی توسعه بلندمدت، عواملی هستند که موفقیت یا شکست پروژه را در سالهای آینده تعیین خواهند کرد.
